หลายบริษัทมีแนวปฏิบัติให้ผู้สมัครลงนาม Offer Letter ก่อน และจะลงนาม Employment Contract อีกครั้งในวันเริ่มงานจริง จึงทำให้หลายคนเข้าใจว่า หากยังไม่ได้เซ็น Employment Contract ก็แปลว่ายังไม่มีสัญญาจ้างเกิดขึ้น แต่ในทางกฎหมาย คำตอบไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 575 สัญญาจ้างแรงงาน คือ สัญญาที่ลูกจ้างตกลงทำงานให้นายจ้าง และนายจ้างตกลงให้สินจ้าง โดยกฎหมายไม่ได้กำหนดว่าสัญญาจ้างแรงงานจะต้องทำเป็นหนังสือหรือใช้แบบใดแบบหนึ่งเป็นการเฉพาะ ดังนั้น การที่สัญญาจ้างจะเกิดขึ้นหรือไม่ จึงต้องพิจารณาจาก เจตนาของคู่สัญญาและสาระสำคัญของข้อตกลง มากกว่าชื่อของเอกสาร
แนวคำพิพากษาศาลฎีกาก็วางหลักในทำนองเดียวกันว่า สัญญาจ้างแรงงานไม่จำเป็นต้องทำเป็นหนังสือ การวินิจฉัยว่ามีสัญญาจ้างเกิดขึ้นแล้วหรือไม่ ต้องพิจารณาจากข้อเท็จจริงและพฤติการณ์ของคู่สัญญาเป็นสำคัญ เช่น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4197/2563
ด้วยเหตุนี้ Offer Letter จึงอาจมีผลเป็นสัญญาจ้างแรงงานได้ หากเอกสารดังกล่าวมีสาระสำคัญของการจ้างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งงาน อัตราเงินเดือน วันเริ่มงาน สวัสดิการ และมีการแสดงเจตนาผูกพันของทั้งสองฝ่ายอย่างชัดเจน แม้คู่สัญญาจะกำหนดว่าจะไปลงนาม Employment Contract ในวันเริ่มงานก็ตาม เพราะในบางกรณี Employment Contract อาจเป็นเพียงเอกสารที่จัดทำขึ้นภายหลังเพื่อบันทึกรายละเอียดเพิ่มเติม มิใช่เอกสารที่ทำให้สัญญาจ้างเพิ่งเกิดขึ้น
หากศาลเห็นว่า Offer Letter ฉบับนั้นมีผลเป็นสัญญาจ้างแรงงานแล้ว การที่บริษัทเปลี่ยนใจยกเลิกก่อนวันเริ่มงานจริง ก็อาจถือเป็นการผิดสัญญาได้
อย่างไรก็ตาม สิทธิเรียกร้องของลูกจ้างในกรณีนี้ ไม่ใช่ค่าชดเชยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน และไม่ใช่ค่าบอกกล่าวล่วงหน้า เนื่องจากลูกจ้างยังไม่ได้เริ่มปฏิบัติงาน แต่เป็นการเรียกร้อง ค่าเสียหายจากการผิดสัญญา ซึ่งลูกจ้างจะต้องนำสืบให้ศาลเห็นว่าตนได้รับความเสียหายจริง เช่น ได้ลาออกจากงานเดิมเพราะเชื่อมั่นว่าจะได้เริ่มงานใหม่ สูญเสียรายได้ เสียโอกาสในการทำงาน หรือมีค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจากการเตรียมตัวเข้าทำงาน ทั้งนี้ ศาลจะเป็นผู้ใช้ดุลพินิจกำหนดจำนวนค่าเสียหายตามข้อเท็จจริงของแต่ละคดี
ในทางกลับกัน ก็ไม่ได้หมายความว่าเมื่อออก Offer Letter แล้ว บริษัทจะยกเลิกไม่ได้เลย เพราะในหลายกรณี Offer Letter มักกำหนด เงื่อนไขบังคับก่อน (Condition Precedent) ไว้อย่างชัดเจน เช่น ผู้สมัครต้องผ่านการตรวจสุขภาพ ผ่านการตรวจประวัติอาชญากรรม ผ่านการตรวจสอบคุณสมบัติ หรือเงื่อนไขอื่นที่ระบุไว้ในเอกสาร หากภายหลังปรากฏว่าผู้สมัครไม่ผ่านเงื่อนไขดังกล่าว บริษัทก็อาจมีสิทธิยกเลิกการรับเข้าทำงานได้ โดยไม่ถือเป็นการผิดสัญญา เนื่องจากเงื่อนไขที่ทำให้การจ้างมีผลสมบูรณ์ยังไม่เกิดขึ้น
ดังนั้น การตอบคำถามว่า “เซ็น Offer Letter แล้วถูกยกเลิกก่อนวันเริ่มงาน ฟ้องได้หรือไม่” จึงไม่สามารถตอบได้เพียงว่า “ฟ้องได้” หรือ “ฟ้องไม่ได้”
ประเด็นสำคัญที่สุด คือ Offer Letter ฉบับนั้นมีผลทำให้สัญญาจ้างแรงงานเกิดขึ้นแล้วหรือยัง หากเกิดขึ้นแล้ว บริษัทอาจต้องรับผิดในฐานะผิดสัญญาและชดใช้ค่าเสียหาย แต่หาก Offer Letter ยังมีเงื่อนไขบังคับก่อนที่ผู้สมัครไม่สามารถปฏิบัติได้ บริษัทก็อาจมีสิทธิยกเลิกการรับเข้าทำงานได้โดยไม่ต้องรับผิด
ท้ายที่สุด คดีลักษณะนี้จึงไม่ได้พิจารณาจากชื่อของเอกสารว่าเป็น “Offer Letter” หรือ “Employment Contract” แต่ศาลจะพิจารณาจาก เนื้อหาของเอกสาร เจตนาของคู่สัญญา และพฤติการณ์ทั้งหมดประกอบกัน ว่าคู่สัญญาประสงค์จะให้ความสัมพันธ์ตามสัญญาจ้างแรงงานเกิดขึ้นแล้วหรือไม่
โดยทนายฝ้าย คลินิกกฎหมายแรงงาน
ปรึกษามีค่าใช้จ่าย