ไม่ต้องชนะทุกบทสนทนาก็ได้
เมื่อก่อนดิฉันเคยคิดว่า ถ้าอีกฝ่ายเข้าใจผิด หน้าที่ของเราคือต้องอธิบายให้เขาเข้าใจให้ถูก ถ้าเขาเถียงมา เราก็ต้องอธิบายกลับ ถ้าเหตุผลของเขาไม่ถูก เราก็ต้องชี้ให้เห็นว่ามันไม่ถูก และถ้าเรามั่นใจว่าตัวเองมีเหตุผลมากกว่า ก็ยิ่งรู้สึกว่าไม่ควรปล่อยให้บทสนทนานั้นจบลงด้วยการที่อีกฝ่ายยังคิดแบบเดิม
ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องของเหตุผลนะคะ แต่พอมองย้อนกลับไป บางครั้งมันไม่ใช่ความพยายามที่จะ “ทำความเข้าใจกัน” หรอกค่ะ เราแค่อยากให้อีกฝ่ายยอมรับว่า เราเป็นฝ่ายถูก
เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นในที่ทำงานบ่อยกว่าที่คิด หัวหน้าอธิบายว่าทำไมถึงสั่งแบบนี้ ลูกทีมอธิบายว่าทำไมงานถึงพลาด เพื่อนร่วมงานอธิบายว่าใครเป็นคนส่งข้อมูลช้า ช่วงแรกเราอาจกำลังคุยกันถึง “ปัญหา” แต่ไม่รู้ตั้งแต่เมื่อไร บทสนทนากลายเป็นการแข่งขันว่าใครมีเหตุผลมากกว่า ใครจำเหตุการณ์ได้แม่นกว่า หรือใครจะเป็นคนพูดประโยคสุดท้าย
ยิ่งเรารู้สึกว่าอีกฝ่ายไม่เข้าใจ เรายิ่งอธิบาย ยิ่งเขาปกป้องตัวเอง เราก็ยิ่งหาหลักฐานมาสนับสนุน จนบางครั้งเรื่องที่ควรคุยกันสิบห้านาที กลายเป็นความรู้สึกติดค้างกันไปอีกหลายวัน
ตรงนี้เองที่ Communication, Emotional Intelligence และ Conflict Management มาเจอกันค่ะ เพราะการสื่อสารที่ดีไม่ใช่ความสามารถในการหาเหตุผลมาทำให้อีกฝ่ายเถียงต่อไม่ได้ แต่คือการรู้ว่า บทสนทนานี้กำลังต้องการอะไร
บางเรื่องต้องการข้อเท็จจริง เราก็ควรยืนยันข้อเท็จจริง บางเรื่องเกี่ยวกับมาตรฐานงาน เราก็ต้องพูดให้ชัด บางเรื่องมีผลต่อสิทธิ หน้าที่ หรือความรับผิดชอบ ก็ไม่ใช่เรื่องที่จะพูดว่า “ช่างมันเถอะ” เพื่อรักษาบรรยากาศ ทุกความขัดแย้งไม่ได้จบด้วยการประนีประนอม และการมี EQ ก็ไม่ได้แปลว่าต้องยอมคนอื่นไปเสียทุกเรื่อง
แต่ก็มีอีกหลายบทสนทนาที่เมื่อพูดสิ่งจำเป็นครบแล้ว สิ่งที่เหลืออยู่ไม่ใช่สาระสำคัญอีกต่อไป มันเหลือเพียงความอยากให้อีกฝ่ายยอมรับว่า “คุณผิด ฉันถูก”
ตรงนั้นต่างหากที่เราต้องรู้จักหยุด
เพราะบางครั้งการหยุดพูดไม่ได้แปลว่าเราไม่มีเหตุผล การไม่ตอบโต้ทุกประโยคไม่ได้แปลว่าเราแพ้ และการปล่อยให้อีกฝ่ายมีมุมมองที่ต่างจากเรา ก็ไม่ได้ทำให้ความจริงของเราเปลี่ยนไป
วุฒิภาวะในการสื่อสารจึงอาจไม่ใช่การพูดเก่งขึ้นเรื่อย ๆ แต่อาจเป็นการรู้ว่า เมื่อไรควรพูด เมื่อไรควรฟัง และเมื่อไรพูดต่อไปก็ไม่ได้ทำให้อะไรดีขึ้น
เราไม่จำเป็นต้องชนะทุกบทสนทนาค่ะ
เพราะบางครั้ง เราชนะเหตุผลทุกข้อ ชนะคำโต้แย้งทุกประโยค และได้เป็นคนพูดคำสุดท้ายจริง ๆ
แต่พอเดินออกจากห้องมาแล้วถึงเพิ่งรู้ว่า
สิ่งที่เราเอาชนะไปพร้อมกัน…คือความสัมพันธ์กับคนตรงหน้า
และชัยชนะแบบนั้น บางทีก็แพงเกินไปค่ะ
ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความ | วิทยากรด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และภาวะผู้นำ