หลายคนดูซีรีส์หรืออ่านข่าวแล้วมักจะถามกันว่า
“แอบอัดเสียงมา ศาลไม่รับฟังไม่ใช่เหรอ?”
หรือบางคนถึงกับบอกว่า
“เทปอัดเสียงใช้เป็นหลักฐานไม่ได้”
คำตอบคือ ไม่จริงเสมอไป
ความเข้าใจนี้เกิดจากการนำหลักกฎหมายบางส่วนมาพูดต่อ ๆ กันจนคลาดเคลื่อน วันนี้คลินิกกฎหมายแรงงานจะอธิบายแบบเข้าใจง่าย
ประเด็นแรก ต้องแยกก่อนว่า “คดีอะไร”
หลายคนไปจำมาจากคดีอาญา แล้วนำมาใช้กับคดีแรงงานหรือคดีแพ่งทั้งหมด ซึ่งไม่ถูกต้อง เพราะแต่ละประเภทคดีใช้หลักเกณฑ์แตกต่างกัน
ในคดีอาญา ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 226 เป็นบทบัญญัติที่เกี่ยวกับการรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยมิชอบ โดยมีวัตถุประสงค์สำคัญเพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน และควบคุมการใช้อำนาจของรัฐในการแสวงหาพยานหลักฐาน มิใช่เป็นบทบัญญัติที่ห้ามประชาชนนำเทปบันทึกเสียงมาใช้เป็นพยานหลักฐานโดยเด็ดขาด
ยิ่งไปกว่านั้น แม้พยานหลักฐานบางอย่างจะมีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับวิธีการได้มา ศาลก็ยังสามารถพิจารณารับฟังได้ หากเห็นว่าการรับฟังจะเป็นประโยชน์ต่อการอำนวยความยุติธรรมมากกว่าผลเสียที่อาจเกิดขึ้น
สำหรับคดีแรงงาน ยิ่งชัดเจนขึ้นไปอีก
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลแรงงานและวิธีพิจารณาคดีแรงงาน กำหนดให้นำหลักวิธีพิจารณาคดีแพ่งมาใช้เท่าที่ไม่ขัดกับกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น การแอบบันทึกเสียงจึงไม่ได้เป็นเหตุที่ทำให้ศาลแรงงานปฏิเสธการรับฟังโดยอัตโนมัติ
ในทางปฏิบัติ เทปบันทึกเสียงถูกนำมาใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแรงงานอยู่เป็นประจำ โดยศาลจะพิจารณาร่วมกับพยานหลักฐานอื่น ๆ ทั้งหมดในสำนวน
อย่างไรก็ตาม การที่ศาลรับฟัง ไม่ได้หมายความว่า ศาลจะเชื่อเสมอไป
คู่ความอีกฝ่ายอาจโต้แย้งได้ว่า
– เสียงในคลิปไม่ใช่เสียงของตน
– ไฟล์ถูกตัดต่อ
– มีการนำเสนอเพียงบางช่วงของบทสนทนา
– หรือบทสนทนาถูกตัดออกจากบริบทที่แท้จริง
สุดท้าย ศาลจะเป็นผู้ชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานทั้งหมด แล้ววินิจฉัยว่าควรให้ความน่าเชื่อถือมากน้อยเพียงใด
ดังนั้น หากถามว่า
“แอบอัดเสียง ใช้ในศาลได้ไหม”
คำตอบคือ ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะชนะคดีโดยอัตโนมัติ เพราะเทปบันทึกเสียงเป็นเพียงพยานหลักฐานชิ้นหนึ่งที่ศาลจะนำมาประกอบกับข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานอื่นทั้งหมดในการวินิจฉัยคดี (อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 3001/2561)
หลายครั้งในคดีแรงงาน เทปบันทึกเสียงกลับเป็นพยานหลักฐานสำคัญที่ช่วยให้ศาลเห็นข้อเท็จจริงว่า สิ่งที่คู่กรณีอ้างนั้นเกิดขึ้นจริงหรือไม่ โดยเฉพาะกรณีที่ไม่มีพยานบุคคลหรือเอกสารอื่นยืนยัน
หวังว่าบทความนี้จะช่วยไขข้อสงสัยให้หลายคนที่ยังเข้าใจว่า “แอบอัดเสียงใช้เป็นหลักฐานไม่ได้” เพราะในทางกฎหมาย ความจริงไม่ได้ง่ายขนาดนั้น
โดยทนายฝ้าย
คลินิกกฎหมายแรงงาน
ปรึกษามีค่าใช้จ่าย