ช่วงนี้ทนายยังอินกับหนังจีนแนวตั้งไม่เลิกค่ะ ลูกเพจก็ทนกันอีกสักพัก เพราะดูไปดูมา หลายประโยคในหนังจีนมันเอามาอธิบายกฎหมายแรงงานได้อย่างไม่น่าเชื่อ
อย่างประโยคที่ฮ่องเต้หรือท่านอ๋องชอบพูดกับคนที่เคยไว้ใจว่า “ข้าไม่ไว้ใจเจ้าอีกต่อไป”
ในหนังจีน ประโยคนี้พูดจบก็มักมีคนถูกปลด ถูกขับออกจากจวน หรืออย่างน้อยก็ต้องคุกเข่าร้องขอชีวิต แต่ในโลกของการจ้างงาน คำว่า “หมดความไว้วางใจ” มีรายละเอียดมากกว่านั้น เพราะนายจ้างอาจมีเหตุอันสมควรที่จะไม่ไว้วางใจลูกจ้างจนไม่ประสงค์จะให้ทำงานต่อจริง แต่การมีเหตุสมควรที่จะเลิกจ้าง กับการมีเหตุที่จะไม่จ่ายค่าชดเชย เป็นคนละคำถามกัน
ตัวอย่างที่น่าสนใจคือ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2036/2533 ซึ่งมีประเด็นเกี่ยวกับพฤติการณ์ของลูกจ้างที่นายจ้างเห็นว่าไม่น่าไว้วางใจและส่อไปในทางทุจริตโดยหวังผลประโยชน์ ศาลวินิจฉัยในสาระสำคัญว่า เมื่อนายจ้างมิได้กล่าวหาว่าลูกจ้างกระทำการทุจริตโดยตรง แต่อ้างถึงพฤติการณ์ที่ทำให้ไม่น่าไว้วางใจ นายจ้างจึงไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ให้ถึงขั้นว่าลูกจ้างได้กระทำการทุจริตจริง และเมื่อมีพฤติการณ์อันเป็นเหตุให้นายจ้างไม่ไว้วางใจ การเลิกจ้างจึงมีเหตุสมควรและไม่เป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม
แต่ประเด็นสำคัญของเรื่องอยู่ตรงนี้ค่ะ การที่นายจ้างมีเหตุอันสมควรที่จะเลิกจ้าง ไม่ได้หมายความต่อไปโดยอัตโนมัติว่า ลูกจ้างจะต้องหมดสิทธิได้รับค่าชดเชยด้วย เพราะการจะไม่จ่ายค่าชดเชยต้องพิจารณาต่อไปอีกชั้นหนึ่งว่า การกระทำนั้นเข้าเหตุยกเว้นตามกฎหมายหรือไม่
พูดง่าย ๆ คือ ในทางบริหาร นายจ้างอาจมาถึงจุดที่พูดได้ว่า “พอแล้ว เราไม่สามารถไว้วางใจให้คุณทำงานในตำแหน่งนี้ต่อไปได้” และเหตุที่เกิดขึ้นอาจหนักแน่นพอที่จะทำให้การเลิกจ้างนั้นเป็นธรรม แต่เมื่อจะก้าวไปอีกขั้นว่า “และบริษัทจะไม่จ่ายค่าชดเชยด้วย” ตรงนี้ต้องมีฐานทางกฎหมายรองรับอีกต่างหาก จะใช้เพียงความรู้สึกว่าไม่ไว้วางใจมาแทนองค์ประกอบของกฎหมายไม่ได้
นี่จึงเป็นเรื่องที่ฝ่าย HR และนายจ้างควรระวังมาก เพราะคำว่า “เลิกจ้างได้” “เลิกจ้างเป็นธรรม” และ “เลิกจ้างโดยไม่จ่ายค่าชดเชย” ไม่ใช่คำเดียวกัน และไม่ควรถูกใช้แทนกัน
ถ้าเป็นหนังจีน ฮ่องเต้อาจตรัสว่า
“ข้าไม่ไว้ใจเจ้าอีกต่อไป ออกจากวังของข้าไปเสีย”
แต่ถ้าเป็นกฎหมายแรงงาน ทนายคงต้องยืนกระซิบอยู่ข้างบัลลังก์ว่า
“ให้ออกจากวังได้เพคะ…แต่ค่าชดเชยยังต้องดูกฎหมายก่อน”
เพราะในวัง ความไว้วางใจหมดลงอาจเป็นจุดจบของเรื่อง แต่ในศาลแรงงาน ความไว้วางใจที่หมดลงอาจเป็นเพียงเหตุให้ความสัมพันธ์ในการจ้างสิ้นสุด ส่วนจะต้องจ่ายอะไรเมื่อจากกันนั้น เป็นอีกเรื่องหนึ่ง
ทนายฝ้าย – ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความและที่ปรึกษาด้านกฎหมายแรงงาน
คลินิกกฎหมายแรงงาน
ป.ล. ช่วงนี้ Netflix แทนหนังจีนแนวตั้งไม่ได้จริง ๆ ค่ะ Netflix ต้องตั้งใจดู แต่หนังจีนแนวตั้งแค่เห็นนางเอกย้อนอดีต กลับมาเกิดใหม่ มีระบบ หรือได้ยินเสียงในใจ ก็รู้แพตเทิร์นแล้ว ดูได้แบบสบายใจ ไม่ต้องลุ้นว่าเรื่องจะไปไหน เหลือแค่ลุ้นว่า เมื่อไหร่คนทั้งตระกูลจะรู้ว่านางเอกที่ดูถูกกันมาตลอด จริง ๆ แล้วรวยที่สุดในเรื่อง 😅