หลายบริษัทมีช่องทางให้พนักงานร้องเรียน เพราะองค์กรที่ดีควรเปิดพื้นที่ให้คนพูดเมื่อรู้สึกว่าได้รับการปฏิบัติไม่เหมาะสม ถูกเลือกปฏิบัติ ถูกคุกคาม หรือพบพฤติกรรมที่ไม่ควรเกิดขึ้นในที่ทำงาน เรื่องบางเรื่องเมื่อบริษัทได้รับแจ้งแล้วต้องรีบตรวจสอบและจัดการอย่างจริงจัง เพราะการเพิกเฉยอาจทำให้ปัญหาที่ควรจบตั้งแต่ต้นกลายเป็นปัญหาใหญ่ของทั้งคนและองค์กร
แต่การมีช่องทางร้องเรียนก็ไม่ได้หมายความว่า ทุกครั้งที่เรารู้สึกไม่พอใจ จะต้องมีใครสักคนเป็นฝ่ายผิดเสมอไป
ดิฉันเคยเห็นกรณีที่พนักงานร้องเรียนเพื่อนร่วมงานหรือหัวหน้า บริษัทก็สอบข้อเท็จจริงให้ เมื่อผลไม่เป็นอย่างที่คาดหวัง ก็รู้สึกว่าคนสอบมีอคติ บริษัทจึงแก้ปัญหาด้วยการให้บุคคลภายนอกที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับคู่กรณีเข้ามาตรวจสอบใหม่ เพื่อให้เกิดความเป็นกลางมากที่สุด
ผลที่ได้กลับไม่ต่างจากเดิม
แทนที่จะทำให้เรื่องจบ กลับเกิดคำอธิบายใหม่ว่า คนนอกก็คงเข้าข้างบริษัท หรืออย่างไรก็เป็นพวกเดียวกันอยู่ดี
ตรงนี้เป็นจุดที่น่าสนใจในเรื่อง Soft Skills มากค่ะ เพราะสิ่งหนึ่งที่คนทำงานควรมี นอกจากความกล้าที่จะพูดเมื่อคิดว่าตัวเองไม่ได้รับความเป็นธรรมแล้ว คือ ความสามารถที่จะยอมรับความเป็นไปได้ว่า สิ่งที่เราเข้าใจอาจไม่ใช่ข้อเท็จจริงทั้งหมด
เราอาจรู้สึกว่าคนอื่นพูดไม่ดีกับเรา แต่ต้องแยกให้ออกระหว่าง “เขาพูดไม่เหมาะสมจริง” กับ “เขาพูดในสิ่งที่เราไม่อยากได้ยิน”
เราอาจรู้สึกว่าหัวหน้าไม่ชอบเรา แต่ก็ต้องกล้าถามตัวเองเหมือนกันว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นการกลั่นแกล้ง หรือเป็นเพราะหัวหน้ากำลัง Feedback เรื่องงานที่เรายังไม่ยอมรับ
และเมื่อคนหลายกลุ่มซึ่งไม่ได้มีผลประโยชน์ร่วมกันมองเหตุการณ์เดียวกันคล้าย ๆ กัน การตั้งคำถามกับทุกคนรอบตัวอาจไม่ช่วยให้เราเข้าใกล้คำตอบเท่ากับการลองหันคำถามกลับมาที่ตัวเองบ้าง
นี่ไม่ใช่การบอกให้คนที่ถูกรังแก “คิดไปเอง” และไม่ใช่ข้ออ้างให้องค์กรละเลยข้อร้องเรียน ทุกข้อร้องเรียนที่มีมูลควรได้รับการรับฟังและตรวจสอบอย่างเป็นธรรม
แต่ Self-awareness ก็สำคัญไม่แพ้การเรียกร้องให้คนอื่นเข้าใจเรา
คนที่มี Self-awareness ไม่ได้เชื่อว่าตัวเองผิดทุกครั้ง แต่ก็ไม่ได้เริ่มต้นจากสมมติฐานว่าตัวเองถูกทุกครั้งเช่นกัน เขาสามารถแยก “ความรู้สึกของฉัน” ออกจาก “ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น” รับฟังมุมมองที่ไม่ตรงกับตัวเอง และสำคัญที่สุดคือยอมสำรวจว่า ตัวเราอาจมีส่วนสร้างปัญหานั้นขึ้นมาหรือไม่
เพราะถ้าเราเปลี่ยนหัวหน้าก็แล้ว เปลี่ยนทีมก็แล้ว ย้ายบริษัทก็แล้ว แต่เรื่องเดิมยังเกิดขึ้นซ้ำ ๆ กับคนใหม่และสถานที่ใหม่ สิ่งที่น่ากลัวที่สุดอาจไม่ใช่การที่โลกทั้งใบไม่เข้าใจเรา
แต่อาจเป็นการที่เราไม่เคยเผื่อพื้นที่ไว้เลยว่า ปัญหาบางส่วนอาจเดินทางไปทุกที่พร้อมกับเรา
การร้องเรียนเมื่อไม่ได้รับความเป็นธรรมเป็นสิทธิ และบางครั้งเป็นความกล้าหาญที่จำเป็น
แต่การกล้าหันกลับมาตรวจสอบตัวเอง เมื่อข้อเท็จจริงไม่ได้เป็นอย่างที่เราเชื่อ ก็เป็น Soft Skill อีกแบบหนึ่งที่ต้องใช้ความกล้าหาญไม่แพ้กัน
อ.ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความและวิทยากรด้านกฎหมายแรงงานและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์