โดยหลัก ไม่ต้องเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง หากเป็นการฝึกงานที่เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรการศึกษาของสถานศึกษา เนื่องจากนักเรียนหรือนักศึกษาดังกล่าวเข้ามาในสถานประกอบการเพื่อฝึกประสบการณ์และพัฒนาทักษะวิชาชีพ มิได้เข้ามาทำงานในฐานะ “ลูกจ้าง” ตามสัญญาจ้างแรงงาน
แม้ในระหว่างการฝึกงาน นักศึกษาจะต้องมาปฏิบัติงานตามวันและเวลาที่สถานประกอบการกำหนด ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้ควบคุมงาน รวมทั้งปฏิบัติตามระเบียบต่าง ๆ เช่นเดียวกับพนักงาน ก็ยังไม่ทำให้มีสถานะเป็นลูกจ้างโดยอัตโนมัติ เพราะการกำหนดหลักเกณฑ์ดังกล่าวมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การฝึกงานดำเนินไปอย่างเป็นระบบ ปลอดภัย และสอดคล้องกับข้อตกลงระหว่างสถานศึกษา สถานประกอบการ และหลักสูตรการศึกษา
โดยเฉพาะกรณีที่มีหนังสือส่งตัวจากสถานศึกษา มีการกำหนดระยะเวลาฝึกงาน มีอาจารย์นิเทศหรือการประเมินผล และการฝึกงานเป็นเงื่อนไขส่วนหนึ่งของการสำเร็จการศึกษา ยิ่งแสดงให้เห็นว่าวัตถุประสงค์หลักของการเข้าทำงานคือ “การศึกษาและฝึกประสบการณ์” มิใช่การรับเข้าทำงานเพื่อแลกกับค่าจ้าง
แม้สถานประกอบการจะจ่ายเบี้ยเลี้ยง ค่าอาหาร ค่าเดินทาง หรือเงินสนับสนุนบางประเภทให้แก่นักศึกษาฝึกงาน ก็ไม่จำเป็นต้องถือว่าเงินดังกล่าวเป็น “ค่าจ้าง” เสมอไป ต้องพิจารณาวัตถุประสงค์และลักษณะการฝึกงานโดยรวมประกอบกัน
ดังนั้น เมื่อนิติสัมพันธ์ระหว่างสถานประกอบการกับนักศึกษาฝึกงาน มิใช่นิติสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างนักศึกษาฝึกงานจึงไม่ถือเป็นลูกจ้างที่จะต้องนำส่งเงินสะสมและเงินสมทบเข้ากองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง
อย่างไรก็ตาม หากข้อเท็จจริงปรากฏว่า แม้จะเรียกว่า “นักศึกษาฝึกงาน” แต่แท้จริงสถานประกอบการรับเข้ามาทำงานเช่นเดียวกับพนักงานทั่วไป จ่ายค่าตอบแทนในลักษณะค่าจ้าง และการทำงานไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตรการศึกษา กรณีดังกล่าวต้องพิจารณานิติสัมพันธ์ตามข้อเท็จจริงอีกครั้งว่าเป็นสัญญาจ้างแรงงานหรือไม่ ไม่สามารถพิจารณาจากคำเรียกว่า “ฝึกงาน” เพียงอย่างเดียวได้
(คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษที่ 5333/2566)
ทนายฝ้าย – ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความและที่ปรึกษาด้านกฎหมายแรงงาน
คลินิกกฎหมายแรงงาน