ช่วงนี้ไม่ว่าจะไปสอนที่ไหน คำถามหนึ่งที่ได้ยินบ่อยคือ AI จะเข้ามาแทนคนทำงานมากแค่ไหน งานอะไรจะหายไป และคนทำงานต้องเรียนรู้อะไรเพิ่มเพื่อไม่ให้ตัวเองถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
เราจึงเริ่มเรียนรู้การใช้ AI กันมากขึ้น เรียน Prompt เรียนเครื่องมือใหม่ ๆ พยายามทำงานให้เร็วขึ้น ใช้ข้อมูลให้เก่งขึ้น ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นเรื่องที่ควรทำค่ะ เพราะเทคโนโลยีเปลี่ยน วิธีทำงานของเราก็ต้องเปลี่ยนตาม
แต่มีเรื่องหนึ่งที่ดิฉันคิดว่าเราพูดถึงกันน้อยกว่าที่ควรจะเป็น
ยิ่ง AI เก่งขึ้น Soft Skills ของคนยิ่งสำคัญ
เพราะในวันที่ AI ช่วยเขียนรายงาน สรุปข้อมูล ทำ Presentation วิเคราะห์ตัวเลข ร่างอีเมล หรือแม้แต่ช่วยคิดว่าเราควรตอบคนตรงหน้าอย่างไรได้ภายในไม่กี่วินาที สิ่งที่ทำให้คนคนหนึ่งยังแตกต่างจากอีกคน ไม่ได้อยู่แค่ว่า “ใครทำงานได้” แต่อยู่ที่ว่า ใครทำงานกับคนอื่นเป็น
คนสองคนอาจมีความรู้ใกล้กัน ใช้ AI ตัวเดียวกัน และได้ข้อมูลชุดเดียวกัน แต่คนหนึ่งรู้ว่าจะอธิบายเรื่องยากให้คนอื่นเข้าใจอย่างไร รู้ว่าจะ Feedback ลูกน้องแบบไหนโดยไม่ทำให้เขาปิดใจ รู้ว่าเวลาเกิดความขัดแย้งควรจัดการอารมณ์ตัวเองก่อนหรือควรพูดอะไรออกไป และรู้ว่าการเป็นหัวหน้าไม่ได้หมายความว่าเรามีสิทธิพูดหรือทำอะไรก็ได้เพียงเพราะเรามีตำแหน่งสูงกว่า
นี่คือเรื่องของ Communication, EQ, Self-management, Leadership หรือแม้แต่ Work Manners ธรรมดา ๆ ซึ่งหลายเรื่องเราเรียกรวมกันว่า Soft Skills
ที่น่าสนใจคือ เรามักกระตือรือร้นกับการเรียนรู้เครื่องมือใหม่ แต่กลับมองข้ามการพัฒนาทักษะเหล่านี้ เพราะ Soft Skills มีความพิเศษอย่างหนึ่ง คือ เวลาขาด เรามักไม่ค่อยรู้ว่าตัวเองขาด
คนที่สื่อสารไม่ดีอาจคิดว่าคนอื่นเข้าใจยาก คนที่รับ Feedback ไม่ได้อาจคิดว่าคนอื่นชอบจับผิด คนที่บริหารทีมไม่เป็นอาจคิดว่าลูกน้องยุคนี้บริหารยาก และคนที่ควบคุมอารมณ์ไม่ได้ก็อาจอธิบายง่าย ๆ ว่า “ฉันเป็นคนแบบนี้”
ตรงนี้แหละค่ะที่ทำให้ Soft Skills พัฒนายากกว่า Hard Skills บางอย่างเสียอีก
เวลาเราใช้ Excel ไม่เป็น เรารู้ว่าเราไม่เป็น จึงไปเรียนได้ เวลาใช้ AI ไม่เป็น เราก็รู้ว่าต้องหัด แต่เวลาพูดกับคนไม่เป็น บางครั้งเราไม่ได้คิดว่าตัวเองต้องเรียนรู้ เรากลับคิดว่าคนอื่นควรเข้าใจเราให้มากขึ้น
ทั้งที่ Soft Skills ไม่ใช่นิสัยติดตัวที่แก้ไม่ได้
การฟังฝึกได้ การสื่อสารฝึกได้ การให้ Feedback ฝึกได้ การควบคุมอารมณ์ฝึกได้ การบริหารความขัดแย้งฝึกได้ และแม้แต่การเป็นหัวหน้าที่ดีขึ้นก็ฝึกได้เหมือนกัน เพียงแต่ก่อนจะฝึก เราต้องมองเห็นก่อนว่า ตรงไหนของเราที่ยังต้องพัฒนา
AI เองก็พัฒนาขึ้นทุกวันค่ะ วันนี้ทำได้เท่านี้ อีกไม่กี่เดือนอาจทำได้มากกว่าเดิม เพราะมันถูกฝึก ถูกปรับ และถูกทำให้เรียนรู้จากข้อผิดพลาดอยู่ตลอดเวลา
มนุษย์ก็คงไม่ต่างกันมากนัก
เราไม่จำเป็นต้องเก่งทุกเรื่องตั้งแต่แรก แต่ควรมีความสามารถที่จะมองเห็นตัวเอง รับ Feedback และปรับวิธีคิด วิธีพูด วิธีทำงาน และวิธีปฏิบัติต่อคนอื่นให้ดีขึ้นเรื่อย ๆ
เพราะในวันที่ใคร ๆ ก็เข้าถึง AI ได้ เครื่องมืออาจไม่ได้เป็นสิ่งที่ทำให้คนทำงานแตกต่างกันมากที่สุดอีกต่อไป
แต่คนที่ใช้เครื่องมือเก่ง และยังทำงานกับคนเป็น น่าจะเป็นคนที่องค์กรอยากรักษาไว้มากกว่า
ดังนั้น แทนที่จะถามเพียงว่า
“เราต้องเรียน AI อะไรเพิ่มอีก”
บางครั้งอาจต้องถามตัวเองอีกคำถามควบคู่กันไปว่า
“แล้ว Soft Skills ของเรา มีอะไรที่ควรพัฒนาเพิ่มบ้าง”
เพราะถ้า AI ยังถูกพัฒนาให้ดีขึ้นทุกวัน
คนอย่างเรา ก็คงไม่ควรหยุดพัฒนาเหมือนกันค่ะ
ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความ | วิทยากรด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และภาวะผู้นำ