เวลาเราพูดถึงคนทำงานเก่ง เรามักนึกถึงความรู้ ความสามารถ ประสบการณ์ หรือผลงาน แต่มีอีกเรื่องหนึ่งที่แทบไม่เคยอยู่ใน Job Description และไม่ค่อยมีใครเอามาสอนกันจริงจัง ทั้งที่มีผลต่อการทำงานร่วมกับคนอื่นมาก นั่นคือ Work Manners หรือ “มารยาทในการทำงาน”
คำว่า “มารยาท” ในที่นี้ไม่ได้หมายถึงต้องพูดเพราะตลอดเวลา ต้องนอบน้อม หรือวางตัวเป็นพิธีการ แต่หมายถึง การรู้ว่าพฤติกรรมของเราส่งผลต่อการทำงานของคนอื่นอย่างไร และรู้จักจัดการตัวเองไม่ให้กลายเป็นภาระที่ไม่จำเป็นของทีม
Work Manners จึงซ่อนอยู่ในเรื่องเล็ก ๆ เต็มไปหมด
นัดประชุม 9 โมง ก็ควรพร้อมประชุมตอน 9 โมง ไม่ใช่ 9 โมงเพิ่งเดินไปชงกาแฟ นัดส่งงานวันศุกร์ ถ้ารู้ตั้งแต่วันพุธว่าไม่น่าทัน ก็ควรบอกตั้งแต่วันพุธ ไม่ใช่ปล่อยให้คนรอจนเย็นวันศุกร์แล้วค่อยแจ้งว่า “ขอส่งวันจันทร์นะคะ”
ได้รับข้อความเรื่องงานที่ยังตอบไม่ได้ อย่างน้อยก็บอกได้ว่าได้รับแล้วและจะกลับมาตอบเมื่อไร แทนที่จะเงียบจนอีกฝ่ายต้องคอยตาม เวลาได้รับความช่วยเหลือก็รู้จักขอบคุณ เวลาทำพลาดก็ไม่รีบหาคำอธิบายมาปกป้องตัวเองก่อนรับผิดชอบ และเวลาไม่เห็นด้วยกับใคร ก็แยกให้ออกระหว่างการโต้แย้ง “ความคิด” กับการทำให้อีกฝ่ายรู้สึกว่าเรากำลังโจมตี “ตัวเขา”
รวมถึงเรื่องง่ายมากอย่าง เคารพเวลาของคนอื่น อ่านข้อมูลก่อนถาม เตรียมตัวก่อนประชุม ไม่โยนงานด่วนของตัวเองให้กลายเป็นงานด่วนของคนอื่นโดยไม่จำเป็น ให้เครดิตเจ้าของงาน ไม่เอาความสนิทมาแทนความรับผิดชอบ และรู้ว่าเรื่องไหนควรพูดต่อหน้า เรื่องไหนควรคุยเป็นการส่วนตัว
เรื่องพวกนี้ดูเล็ก แต่พอสะสมไปเรื่อย ๆ มันจะกลายเป็นสิ่งหนึ่งที่เรียกว่า ความน่าเชื่อถือในการทำงาน
ที่น่าสนใจคือ คนที่ Work Manners ไม่ดีจำนวนหนึ่งไม่ได้ตั้งใจจะเสียมารยาทด้วยซ้ำ บางคนแค่ไม่เคยมีใครบอก บางคนเคยทำงานในสภาพแวดล้อมที่ทุกคนทำแบบนั้นจนคิดว่าเป็นเรื่องปกติ และบางคนเก่งมากจนเคยชินกับการที่คนรอบข้างต้องปรับตัวเข้าหาตัวเอง
เพราะฉะนั้น Work Manners ไม่ใช่เรื่องของ “นิสัยดีหรือไม่ดี” เสมอไป แต่มันคือ ทักษะทางสังคมในการทำงานที่ฝึกได้
วิธีฝึกที่ง่ายที่สุด อาจเริ่มจากการสังเกตตัวเองด้วยคำถามเดียวว่า
“พฤติกรรมการทำงานของเรา ทำให้คนอื่นทำงานง่ายขึ้น หรือยากขึ้น?”
ลองสังเกตสักหนึ่งสัปดาห์ว่า มีใครต้องตามงานเราซ้ำ ๆ ไหม เราไปประชุมสายเป็นประจำหรือเปล่า เวลาเกิดปัญหาเรารีบแจ้งหรือรอจนเรื่องใหญ่ เราฟังคนอื่นจนจบไหม เราส่งข้อความโดยคิดถึงบริบทและเวลาของคนรับหรือเปล่า และเวลามีคน Feedback เราอยากเข้าใจก่อน หรืออยากแก้ตัวก่อน
เลือกแก้ทีละพฤติกรรมก็พอ เช่น จากคนที่ตอบงานช้า ฝึก acknowledgment ให้เร็วขึ้น จากคนที่มักส่งงานไม่ทัน ฝึกแจ้งความเสี่ยงก่อน deadline จากคนที่ชอบพูดแทรก ฝึกฟังให้จบก่อนตอบ หรือจากคนที่เวลามีปัญหามักเริ่มต้นด้วยคำว่า “เพราะ…” ลองเปลี่ยนเป็น “เรื่องนี้ฉันรับผิดชอบ เดี๋ยวแก้แบบนี้…” ก่อนอธิบายเหตุผล
Work Manners ไม่ได้ทำให้คนที่ทำงานไม่เก่งกลายเป็นคนเก่ง แต่สำหรับคนที่มีความสามารถอยู่แล้ว มันเป็นสิ่งที่ทำให้ ความเก่งของเราไม่ถูกพฤติกรรมบางอย่างลดคุณค่าลง
เพราะในโลกการทำงาน คนไม่ได้จำเราแค่ว่า “คนนี้ทำงานเก่งไหม”
เขายังจำด้วยว่า
“เวลาต้องทำงานกับคนนี้…เหนื่อยไหม”
และบางครั้ง คำตอบของคำถามข้อหลังมีผลต่อโอกาสในชีวิตการทำงานมากกว่าที่เราคิด
ยิ่งพร อินทร์ศรีชื่น
ทนายความ | วิทยากรด้านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และภาวะผู้นำ